لکنت زبان و درمان آن

یک اختلال بیان لفظی است که بر اساس تکرارها و تطویل های غیر ارادی به هنگام انتشار واحد های کوچک سخن یعنی اصوات ،هجاهای مجزا،یا هجاهای کلمات مشخص میشود. سن آغاز بین 2-7 سالگی و بیشترین فراوانی در حدود 5 سالگی است. بطور کلی 98%لکنت زبان قبل از 10 سالگی آغاز میشود. حدود یک درصد از جمعیت هر کشوری مبتلا به لکنت زبان هستند. از هر چهار فرد مبتلا سه نفرپسر و یک نفر دختر است، چون ذاتا توانایی های دختر ها و پسرها در زبان و گفتار متفاوت است. معمولا لکنت زبان با تکرار حروف صامت آغاز کلمه یا تکرار بعضی از کلمات (نخستین کلمه ی جمله یا طولانی ترین کلمه ) شروع می شود. این اختلال در آغاز موقت و نا آشکار است و به تدریج شدید و مزمن می شود. تقریبا 5/4 کودکان درمان می شوند. معمولا80%افراد قبل از 16 سالگی درمان می شوند که 60%این افراد بدون بهره گیری از روش درمانی خاصی بهبود می یابند.

ویژگی ها

برخی تنها در تلفظ هجاها مشکل دارند. در برخی از افراد نخستین تکرار ها وتردید ها با شکلک و یا حرکاتی در قسمت های مختلف بدن همراه است(مانند چشمک زدن،تیک های مختلف،لرزش لب ها یا چهره،تکان دادن سر،حرکت های تنفسی،گره کردن مشت هاو...). اغلب دیده می شود که فرد دچار یک حالت هیجانی مانند ترس ،خشم،شرم،و.. می شود.

طبق تحقیقات اضطراب لکنت را تشدید می کند.

علل

لکنت یک پدیده ی فوق العاده پیچیده روانی –حرکتی است که دلایل بروز آن به طور دقیق مشخص نشده است.

چیزی که مشخص است اینکه لکنت نمیتواند علت واحدی داشته باشد همواره معلول علل بدنی و عاطفی و اجتماعی و یا ترکیب این عوامل است.

1) ضربه های شدید و شوک های عاطفی و روانی

2) احساس تهدید و نا امنی در خانواده

3) تنبیه بدنی در مدرسه و خانه

4) انتقاد شدید از کودک هنگام زبان باز کردن

5) اصرار خانواده ی کودک چپ دست برای استفاده از دست راست

6) تکرار والدین و اطرافیان در موقعی که کودک کلمات را نادرست بیان

7) می کند.

8) ابتلا به بیماری های شدید عفونی

9) آسیب های قبل از تولد ،حین تولدو دوران کودکی

10) در بعضی مواقع لکنت ممکن است حاصل نارسایی ها و اختلالات

11) دستگاه عصبی یا برخی از ناهنجاری های خفیف فیزیولوژیکی باشد.

12) ژنتیک

تشخیص اینکه ناراحتی های عصبی و ناسازگاری اجتماعی علت لکنت است یا لکنت خود باعث این حالات میشود بسیار مشکل است. اما طبق تحقیقات کودکان مبتلا به لکنت غالبا به گونه ای در معرض فشار های عاطفی-روانی قرار داشته و یا عموما والدین مضظرب و عصبی ای داشته اند

انواع لکنت زبان

لکنت کلونیک: در این نوع لکنت فرد یک بخش معمولا اولین بخش کلمه را با تشنج بطور غیرارادی تکرار می کند.

مثلا مادر را به صورت م م م م م م مادر به زبان می آورد.

لکنت تونیک: فرد مبتلا دچار گیر و وقفه در تلفظ و ادای کلمه می شود .برای ادای کلمه بشدت به خودش فشار می آوردو پس از لحظاتی به طور ناگهانی کلمه را بیان می کند.

سه روش برای درمان لکنت زبان

روش اول)پسخوراند شنیداری درنگیده:

به این صورت که فرد با یک ثانیه تاخیر گفتار خود را از یک گوشی می شنود این کار باعث می شود که به تدریج گفتار فرد روان شود. در حالی که انجام این کار برای یک فرد سالم ممکن است به لکنت زبان ختم شود.

روش دوم)تعقیب سایه به سایه

درمانگر از روی یک کتاب می خواند و فرد کلمات آن را بعد از مدت کوتاهی تکرار می کند. تمرکز بالای فرد الکن در این روش بسیار مهم است.

روش سوم)گفتار تنظیم شده با هجا:

از فرد الکن میخواهیم همزمان با یک مترونوم (دستگاهی که در فواصل زمانی معین صدای تیک میدهد)صحبت کند

اینکار میتواند در منحرف کردن فرد الکن از لکنت زبان خودش تاثیر بگذارد.

روش های اصلاح و درمان لکنت زبان

1)روش های زبانی یا تلفظی:

این روش بیشتر برای کودکان 7 ساله و به بالا به کار می رود و توجه و تاکید بر اصلاح تلفظ و بازپروری ریتم تنفسی است.در این روش تمرین های مربوط به رها ساختن عضلانی و جلوگیری از گیر و فشار ،از اهمیت بالایی برخوردار است.

2)روش دوجانبه یا مکمل و یا روش تفکر و تلفظ:

این روش بیشتر برای کودکان 3تا7 سال استفاده می شود که به بازپروری و پرورش جنبه های دوگانه فکری و زبانی میپردازد.و معمولا نتایج ثمر بخشی دارد به عنوان مثال: به کودک می آموزند که افکار خود را صریح و روشن دریابد،فقط افکار واضح و روشن خود را به زبان جاری کند و جملات را دقیق و رسا بازگو کند.

3)روش های روان درمانی

این روش برای افرادی که دچار کشمکش های عاطفی و اختلالات روانی عصبی هستند به کار می رود این روش برای کودکانی که در سنین پایین هستند ثمر بخش نمی باشد.

4)روش رفتار درمانی

یکی از روش های متداول و نسبتا جدید روش ایجاد تغییرات و اصلاحات رفتاری می باشد.

مبنای نظریه ی مدافعان این روش این است که یکی از علل اصلی لکنت زبان رفتار های سازش نیافته و یا نابهنجار فرد می باشد.

5)روش خود درمانی

این روش می تواند نوعی رفتار درمانی هم تلقی شود که ویژه ی افراد بزرگسال است.

فرد با انگیزه ی قوی و برنامه ریزی منظم و مشخص بطور جدی و مصمم تلاش می کند که اختلالات گفتاری خود را بهبود بخشد.

انواع لکنت در کودکان از دیدگاه علامت شناختی

1)لکنت اولیه(آغازین): در این مرحله کودک تنش ندارد/نسبت به مشکل خود آگاهی ندارد/میزان فراوانی و شدت لکنت بسیار کم است.

2)لکنت ثانویه(پیشرفته):در این مرحله کودک از مشکل خود آگاه است/ دارای تنش و اضطراب است/میزان فراوانی و شدت لکنت بالاست.

3)لکنت گذرا: این مرحله بین لکنت اولیه و ثانویه است که شامل علایمی همچون:هیجان و اجتناب از شروع گفتار،تکرار و کشیده گویی در سطح هجا و کلمه،آگاهی از مشکل ،شروع به شکل گیری می کند.

ده توصیه برای والدین

1)هر چه زودتر به پزشک مراجعه کنند.

.2)از کمک به فرزند دارای لکنت در گفتن کلمات خودداری کنید

3)از تذکر دادن و فشار آوردن به کودک جهت ادای درست کلمات خود داری کنید.

4) تشویق کودک و بالابردن اعتماد به نفس او جهت صحبت کردن در جمع

5)آرام و طبیعی گوش کنید تا جله تمام شود و ابراز خستگی نکنید.

6)به او نشان دهید که حرفهایش نسبت به بیانش برایتان مهم تر است.

7)از گفتن عبارات سعی کن آهسته تر صحبت کنی،نفس عمیق بکش و آرام باش خود داری کنید.

.8)ارتباط چشمی طبیعی را با او حفظ کنید

.9)همواره با او شمرده و آرام صحبت کنید نه طوریکه غیر طبیعی باشد

10)توجه داشته باشید که لکنت به هیچ وجه با بهره ی هوشی ارتباط نداشته و این کودکان دارای ضریب هوشی در محدوده ی طبیعی هستند.

کتاب خود درمانگری در لکنت زبان/مولف:ملکم

فریزر/مترجم:دکتر غلامعلی افروز

برچسبها: مرکز مشاوره در گرگان, مرکز مشاوره باران, لکنت زبان, درمان لکنت زبان مرکز مشاوره کودک گرگان...