لالی انتخابی چیست و راهکار درمانی دارد؟ ( قسمت دوم)؛ روایت کامل

اگر قصد دارید از آخرین وضعیت «لالی انتخابی چیست و راهکار درمانی دارد؟ ( قسمت دوم)» مطلع شوید، این گزارش مهم‌ترین اطلاعات منتشر شده را در اختیار شما قرار می‌دهد.

در ادامه، تمامی اطلاعات موجود درباره این موضوع به صورت یکجا گردآوری شده است تا بتوانید بدون نیاز به مراجعه به منابع مختلف، جزئیات کامل را مطالعه کنید.

درمان سکوت انتخابی

درمان کودکان دچار «لالی انتخابی»، دشوار و «طولانی مدت» است و نیاز به حوصله درمانگر و والدین دارد. برای این که گوشه‌ای از این دشواری را به تصویر بکشم، تصور کنید در حال درمان کودکی هستید که پس از شش ماه ویزیت هفتگی، تازه اولین کلمه را در اتاق درمان می‌گوید، و همین تک کلمه، در این مدت، نوعی موفقیت درمانی محسوب می‌شود، و به واقع اولین قدم درمانی برداشته شده است.

بزرگترین اشتباه در درمان این کودکان، می‌تواند این باشد که به طور مستقیم به تکلم کودک پرداخته شود. بسیاری از خانواده‌ها، معلمان و افراد نزدیک به این کودکان، از روی ناآگاهی، با اصرارهای مکرر برای حرف زدن و بالا بردن اضطراب آن‌ها، روند بهبودی آنها را کُند می‌کنند. بنابراین همواره به خانواده و معلمان توصیه می‌شود که در خانه و کلاس از برجسته کردن «مکالمه» کودک، اکیداً اجتناب کنند.

مطالعات نشان می‌دهند که درمان لالی انتخابی مشکل است. برنامه‌های مداخلاتی مختلف می‌تواند ناشی از ادراک‌های متفاوت از علل اصلی لالی انتخابی باشد. بر خلاف وجود رویکردهای گوناگون، اکثر راهکارهای درمانی به طور رسمی مفید ارزیابی نشده‌اند.

روش‌های رفتاری به کار گرفته شده‌اند و تا حدی موفق بوده‌اند. مثلا یک دختر ۷ ساله با استفاده از سیستم پاداش قادر شد با معلمش نجوا کند ولی نتوانست بیشتر از این نقطه پیشرفت کند. با وجود این، تا این زمان رویکردهای رفتاری و برخی درمان‌های انفرادی(مثل درمان شناختی ـ رفتاری) امیدوارکننده‌ترین بوده است.

در بین بچه‌هایی که تازه مدرسه را شروع کرده‌اند، لالی موقتی شایع است اما حداکثر در مدت ۶ ماه خود به خود بهبود می‌یابد ولی لالی انتخابی نیاز به توجه جدی و درمان با تکنیک‌های مختلف فردی، خانوادگی، استفاده از تکنیک‌های شناختی ـ رفتاری، بازی درمانی و تشویق به تکلّم دارد و اگر تا سن ۱۰ سالگی درمان نشود پیش آگهی بدی دارد.

علاوه بر استفاده از تکنیک‌های فوق، از داروی SSRI نظیر فلوئوکستین نیزدر درمان لالی انتخابی استفاده می‌شود. لالی انتخابی، اختلال نادری است که در آن، کودکی که توانایی سخن گفتن را نشان داده است، به طور مداوم از صحبت کردن در یک یا چند موقعیت اجتماعی (مثل مدرسه) امتناع می‌کند.

نکته‌ای که در تشخیص لالی انتخابی باید مدنظر قرار گیرد این است که در موقعیت‌هایی که کودک در آن صحبت می‌کند، باید رفتار کلامی وی متناسب با سنش باشد. این نکته بسیار مهم است، زیرا کودکی که الگوهای تکلمی وی فوق‌العاده پسرفته است نیز ممکن است به اشتباه به عنوان کودک مبتلا به خاموشی انتخابی تشخیص داده شود.

«تکنیک حذف محرک»

این تکنیک عبارت است از تعامل با فردی که شما می‌توانید با او در یک محیط کنترل شده به راحتی ارتباط برقرار کنید. با راحت ملاک قابل توجه در این کودکان این است که آنها هیچ مشکلی در زبان، بیان و مکالمه ندارند و فقط در مکالمه‌ها به صورت انتخابی عمل می‌کنند. نزدیک‌ترین فردی که می‌توانید با او صحبت کنید شروع کرده و به تدریج به سمت فردی پیش بروید که صحبت کردن با او برای شما از هم دشوار‌تر است. هدف از این تکنیک، حذف اضطراب ناشی از تعامل با افرادی است که احساس می‌کنید با آنها معذب هستید و این فرایند در طی ارتباط فرد محرک با فرد دیگری که با او خیلی راحت هستید، رخ می‌دهد.

«تکنیک حساسیت‌زدایی سیستماتیک»

اول خودتان را در موقعیتی تصور کنید که نمی‌توانید در آن صحبت کنید، سپس تصور کنید که در حال تکلم هستید و بعد از آن سعی کنید که با افراد تعامل غیرمستقیم برقرار کنید مثلاً از طریق نامه، ایمیل، چت آنلاین و... . سپس به سمت تعاملات بیشتر پیش بروید مانند تعامل از طریق تلفن، تعامل از دور (با فاصله) و در نهایت تعامل‌های مستقیم‌تر. این متد برای درمان بسیاری از اختلالات اضطرابی مانند ترس بیمارگونه (فوبیا) نیز بسیار موثر است. هدف از این متد، غلبه بر اضطراب ناشی از عدم توانایی تکلم به وسیله قرار گرفتن تدریجی در معرض سطوح افزاینده محرک‌های تحریک‌کننده اضطراب و در نهایت حساسیت‌زدایی کافی برای غلبه بر یک موقعیت واقعی می‌باشد.

در این رابطه، دکتر بنیامین صابریان، روانکاو و روان درمانگر می‌گوید: لالی انتخابی‌(‌سکوت پیشگی‌)، یک اختلال دوران کودکی است که در آن کودک در موقعیت‌های اجتماعی و به خصوص در مدرسه و محیط آموزشی به طور کامل سکوت اختیار کرده یا بسیار کم صحبت می‌کند یا برای پاسخ‌دهی از ایما و اشاره استفاده می‌کند. بیشتر این کودکان در محیط‌های پر استرس به طور کامل خاموش می‌شوند یا در برخی مواقع نجوا کرده یا کلمات تک سیلابی به کار می‌برند.

سکوت پیشگی انتخابی‌(‌‌لالی انتخابی‌) زیر‌مجموعه‌ای از جمعیت هراسی است. زیرا فقدان تکلّم فقط در محیط‌های اجتماعی خاص بروز می‌کند‌.

مبتلایان به لالی انتخابی به طور معمول کم‌رو‌، مضطرب و مستعد بروز افسردگی هستند و به طور اصولی درونگرا هستند یا دچار درونگرایی القایی می‌شوند. بسیاری از این کودکان، سابقه شروع دیررسی گفتار یا نابهنجاری‌های گفتاری دارند. با کمال تاسف بعضی از مربیان در اثر بی‌تجربگی به این کودکان بر چسب اوتیسم می‌زنند و خانواده آنها را دچار تشویش می‌کنند.

این اختلال در دنیا بسیار نادر بوده، اما در ایران بــه‌ خصـــوص در کلان شـــهــــر اصفهان با توجـــه به فشار والدین شیوع آن بسیار بیشتر از آمار جهانی است. شروع آن در ایران در حدود پنج سالگی است‌، خموشی انتخابی به طور اصولی موقتی بوده و تاثیر منفی بر پیشرفت تحصیلی و روابط اجتماعی فرد می‌گذارد.

موضوع جالب این است که این کودکان با وجود برخورداری از هوش بالا، استعداد و قدرت حرف زدن، به علل عاطفی و هیجانی، در موقعیت‌هایی خاص از سخن گفتن امتناع می‌ورزد. در ضمن این اختلال در دختران سه برابر پسران است.

این کودکان قبل از لالی انتخابی، دچار اختلال اضـطراب جــــدایــی هستند. با کمال تاسف، علتاصـــــلــــي آن را در خانــــواده کودک باید جست وجو کرد، گاهی والـدیــــن آنــــهــــا بیــش ازانــــدازه امــــر و نهــــی می‌کنند و به طور اصولی یکی از والدین آنها دارای اختلال وسواس فکری هستند.

از دلایل ثانویه آن، ضربه روانی حضور ناگهانی در محیط یا شرایط تازه‌، لکنت زبان کامل درمان نشده‌، تنش‌های خانوادگی بازگو شده در مقابل کودک‌، تنبیه بدنی و والدین کمال‌گرا هستند. برای درمان ابتلا به لالی انتخابی، بسته به علت وقوع باید در ابتدا از روان درمانی سپس از بازی درمانی و نقاشی استفاده کرد.

با کمال تاسف این اختلال اگر درمان نشود یا به طور کامل درمان نشود، در آینده منجر به افسردگی‌، اسکیزوفرنی کاتاتونیک و هیستری می‌شود‌، نکته مهم این است که این اختلال را نباید با گنگی کلامی ناشی از کم‌رویی اشتباه گرفت‌. نقطه مقابل خموشی انتخابی‌، خموشی اکتسابی است که در آن شخص‌، بدون اختیار‌، زبان گفتاریش را از دست می‌دهد که علت آن ناشی از فشار عصبی ناگهانی‌، بالا رفتن ناگهانی هیجانات فرد‌، فوت عزیزان‌، حتی شوک شدن در اثر یک خبر خوب است.

آغاز اختلال سکوت انتخابی معمولاً بین ۳ تا ۶ سالگی است. اکثر کودکانی که دارای اختلال سکوت انتخابی هستند از اضطراب اجتماعی و یا ترس از اجتماعی رنج می‌برند.

 آن‌ها ممکن است اضطراب جدایی را تجربه کنند. این قبیل کودکان ممکن است در بعضی موقعیت‌های انتخابی صحبت کنند، اما در موقعیت‌های خاص دیگر سکوت را برگزینند. به عنوان مثال، کودک می‌تواند به طور عادی در خانه یا با دوستان نزدیک صحبت کند، اما در مدرسه و دیگر محیط‌های اجتماعی، جایی که انتظار یا فشار برای برقراری ارتباط وجود دارد این کار را انجام ندهد.

این علائم باید حداقل یک ماه ادامه داشته باشد تا بگوییم کودک دچار اختلال سکوت شده است، البته این نکته برای کودکانی که به تازگی وارد محیط مدرسه شده اند صادق نیست، چون کودک محیط جدیدی را تجربه می‌کند.

در واقع اضطراب کودک در یک محیط خاص به ناتوانی کودک برای صحبت کردن در او می انجامد، این محیط می‌تواند مدرسه یا مهمانی‌های خانوادگی باشد، چنین کودکانی معمولاً در محیط دیگری که راحت هستند به سادگی صحبت و مانند یک کودک عادی با دیگران ارتباط برقرار می‌کنند. باید توجه داشت اغلب بچه‌هایی که به چنین اختلالی مبتلا هستند، در واقع نوعی اضطراب اجتماعی دارند.

این کودکان از صحبت کردن در جمع هراس دارند، کودکانی که به سختی صحبت می‌کنند، ناچار هستند از ارتباطات غیرکلامی استفاده کنند و این امر منجر به کاهش ارتباطات اجتماعی کودک با همسالانش نیز می‌شود، البته ممکن است با شنیدن کلمه «انتخابی» تصور اطرافیان این باشد که کودک در ایجاد علائم خود نقش دارد، اما این تصور کاملا غلط است.